در ساختار شیر حمام، قطعه ای وجود دارد که اگرچه در ظاهر ساده به نظر میرسد، اما نقش تعیینکنندهای در تجربه کاربری، ایمنی و کارایی سیستم دوش ایفا میکند. این قطعه کلیدی دایورتر یا در اصطلاح عامیانه سوپاپ شیر حمام است؛ قطعهای که وظیفه هدایت جریان آب بین خروجیهای مختلف آب را بر عهده دارد. در این مقاله مفهوم کلی سوپاپ، تفاوت آن با دایورتر، انواع مکانیزمهای دایورتر و دسته بندی آن بر اساس تعداد خروجی آب بررسی شده است. آشنایی با این موارد و کاربرد هر یک در شیرآلات روکار و توکار، به مصرفکنندگان، طراحان و نصابان کمک میکند تا انتخابی آگاهانهتر داشته باشند.
سوپاپ چیست؟
سوپاپ (Valve) قطعهای مکانیکی است که وظیفه کنترل عبور سیالات (مایع و گاز) را در یک سیستم بر عهده دارد. به عبارت دقیق تر، قطع و وصل جریان درورودی ها یا خروجی ها، کنترل فشار، تعیین مسیر و حتی جلوگیری از برگشت جریان با تغییر وضعیت و باز و بسته شدن سوپاپ انجام می شود. بدون سوپاپ کنترلی بر روی جریان وجود نخواهد داشت. این قطعه انواع مختلفی دارد و در تجهیزات گوناگون به کار می رود.
سوپاپ و دایورتر چه تفاوتی دارند؟
در شیر حمام قطعه ای وجود دارد که وظیفه آن تغییر مسیر آب از آبریز به علم دوش و برعکس است. این قطعه در شیرآلات روکار با نام سوپاپ و در شیرآلات توکار با نام دایورتر شناخته می شود. از نظر فنی، این دو قطعه هر دو دایورتر هستند و استفاده از کلمه سوپاپ در این زمینه غلط مصطلح است.
به صورت کلی، هر قطعه که کارکرد آن تغییر مسیر آب است دایورتر نام دارد. دایورتِر (و نه دایورتور) از واژه انگلیسی Diverter گرفته شده که از فعل Divert میآید و معنای آن "منحرف کردن" یا "تغییر مسیر دادن" است. بنابراین، سوپاپ و دایورتر دو قطعه متفاوت با کارکرد متفاوت هستند: وظیفه اصلی سوپاپ قطع، وصل یا تنظیم فشار و وظیفه اصلی دایورتر تغییر مسیر جریان است.
در ادامه برای اشاره به دایورتر از کلمه سوپاپ، که برای مخاطب آشناست، استفاده شده است.
در نظر داشته باشید، دایورتر و کارتریج نیز دو قطعه متفاوت هستند. دایورتر وظیفه قطع و وصل، کنترل دما یا فشار آب را ندارد و این موارد توسط کارتریج شیر اهرمی تنظیم می;شوند.
سوپاپ شیر حمام چیست؟
سوپاپ یا در واقع دایورتِر شیر حمام، قطعهای بسیار مهم است که جریان آب را به خروجی های آب مختلف هدایت می کند تا کاربر بتواند خروجی مورد نظر خود را انتخاب کند. سوپاپ با کشش یا فشار پین، حرکت اهرم یا قطعه آبریز، چرخش دکمه ولومی و یا فشار یک دکمه تغییر حالت می دهد. این مکانیزم ها به صورت فیزیکی یک مسیر آب را میبندد و مسیر دیگر را باز می کند و در نتیجه آب به خروجی انتخاب شده هدایت می شود. ممکن است ساختار و مکانیزم عملکرد انواع سوپاپ متفاوت باشد؛ امّا کارکرد سوپاپ در تمام انواع شیر حمام، اعم از اهرمی، کلاسیک، دیجیتال و هوشمند و... یکسان است. با تغییر وضعیت سوپاپ مسیر آب بین آبریز، سردوش و جت های ماساژور جا به جا می شود تا کاربر فرصت تست کردن دمای آب خروجی از آبریز و سپس انتقال آن به سردوش ها را داشته باشد. رایج ترین مدل سوپاپ در شیرآلات حمام روکار فشاری-کششی است. در داخل این سوپاپ میله ای پیستون مانند وجود دارد که دور آن اورینگ آب بندی قرار گرفته است. زمانی که سوپاپ به سمت بالا کشیده می شود اورینگ مسیر عبور آب به سمت آبریز را می بندد و آب به سردوش و سایر خروجی ها هدایت می شود.
تفاوت دایورتر (سوپاپ) در شیرآلات توکار و روکار چیست؟
همانطور که می دانید شیرآلات به صورت روکار و توکار اولید می شوند. ساختار قطعه و نحوه کار با دایورتر در شیرآلات توکار کمی متفات با شیرآلات روکار است امّا نقش و وظیفه آن یکسان است. نقش اصلی دایورتر در شیر حمام توکار نیز تغییر مسیر آب از یک خروجی به خروجی دیگر است. کاربران با استفاده از این قطعه می توانند مسیر جریان آب را بین آبریز، سردوش ثابت، دوش دستی، جت های ماساژور دیواری یا سایر خروجیها تغییر دهند.
امّا برخلاف دایورتر یا سوپاپ شیر حمام روکار که معمولاً به صورت یک پین فشاری-کششی و یا چرخشی بر روی آبریز قرار دارد و کاربر مستقیماً خود قطعه را جا به جا می کند، دایورتر شیرآلات توکار به صورت مستقل درون دیوار قرار دارد و کاربر به کمک یک اهرم، دکمه یا دستگیره چرخان ولومی آن را، از روی دیوار، کنترل می کند.
علاوه بر این، دایورتر در شیرآلات حمام روکار می تواند آب را به دو خروجی آبریز و علم دوش هدایت کند (معمولاً علم دوش دوکاره دارای یک شیر تغییر جهت است که مسیر آب ورودی را بین سر دوش اصلی و دوش تلفنی جا به جا می کند). در حالی که دایورتر در شیرآلات توکار می تواند آب را به 3 تا 5 خروجی (حتی به صورت همزمان) هدایت نماید. مثلاً در پنل های چندکاره توکار کاربر میتواند ترکیبهای مختلفی از خروجی های آب، مانند سردوش سقفی و جتهای ماساژور، را انتخاب کند.
سوپاپ و دایورتر اگرچه در گفتار عمومی گاه بهجای یکدیگر به کار میروند، اما از نظر فنی دو مفهوم و دو کارکرد متفاوت دارند. سوپاپ بهطور کلی مسئول قطع، وصل یا کنترل جریان و فشار آب است، در حالی که دایورتر وظیفه تغییر مسیر جریان آب بین خروجیهای مختلف را بر عهده دارد. در شیرآلات حمام آنچه معمولاً با نام سوپاپ شناخته میشود در واقع نوعی دایورتر است. دایورتر یا سوپاپ، بسته به طراحی سیستم، میتواند به صورت فشاری-کششی، چرخشی، دکمهای، ولومی یا حتی دیجیتال عمل کند. تفاوت ساختاری دایورتر در شیرآلات روکار و توکار، تعداد خروجیها و نوع کنترل، همگی عواملی هستند که بر انتخاب صحیح این قطعه اثر میگذارند.
استفاده از این مقاله صرفا با لینک فعال مجاز است.
دسته بندی: دانستی های شیر حمام بلاگ دانستنی های شیرآلات